توسط : تشخیص برخی سرطانها تاکنون در بسیاری از موارد به نمونهبرداری از بافت و روشهای تهاجمی وابسته بود. اکنون فناوران ایرانی با طراحی یک کیت، امکان بررسی و پایش برخی سرطانها را تنها با یک نمونه خون فراهم کردهاند.
به گزارش پایگاه خبری «بوتیانیوز»؛ هرچه بیماریها و ناهنجاریهای ژنتیکی زودتر شناسایی شوند، امکان تصمیمگیری پزشکی نیز دقیقتر خواهد بود. به همین دلیل، توسعه روشهای کمتهاجمی برای تشخیص، به یکی از نیازهای مهم پزشکی تبدیل شده است. در همین راستا فناوران ایرانی موفق به طراحی کیتی شدهاند که تنها با یک نمونه خون، امکان بررسی این موارد را فراهم میکند. این کیت جدا کننده DNA آزاد در جریان خون است که میتواند با سنجش خون مواردی مثل احتمال ابتلا به برخی سرطانها و احتمال رد پیوند و ناهنجاری جنین رو بررسی کند.
جنینی که در بدن مادر در حال رشد است، ممکن است دچار برخی اختلالات یا ناهنجاریهای ژنتیکی در توالیها یا بازهای DNA خود باشد که میتوانند منجر به بروز بیماریهایی مانند سندرم داون شوند.حسن نژاد از فناوران سازنده این کیت میگوید: «محصولی که ما طراحی کردهایم، در واقع یک کیت جداسازی DNA آزاد در جریان خون (Cell-Free DNA) است. این کیت کاربردهای متنوعی در حوزه پزشکی دارد؛ از جمله تشخیص و پایش سرطان، تشخیص رد پیوند و همچنین تشخیص ناهنجاریهای جنینی یا همان غربالگری جنین که همگی با استفاده از این کیت قابل انجام هستند.»
برای مثال اگر فردی به سرطان پستان مبتلا شود، معمولا از بافت تومور نمونهبرداری میکنند و ارزیابیهای تشخیصی را روی همان نمونه بافتی انجام میدهند اما این روش با چالشهایی همراه است.نخست این که بیمار از مرحله تشخیص زودهنگام عبور کرده و بیماری در او بروز پیدا کرده است. این یکی از مهمترین چالشهای این روش محسوب میشود.چالش بعدی، تهاجمی بودن فرایند نمونهبرداری است که با استفاده از سوزنهایی با قطر نسبتا بزرگ یا از طریق یک عمل جراحی، هرچند کوچک، از بافت نمونهبرداری انجام میشود. علاوه بر درد و ناراحتی ناشی از این فرایند، عوارض احتمالی پس از نمونهبرداری نیز از دیگر محدودیتهای این روش به شمار میروند.
محمدپور میگوید: «امروزه در دنیا این کار با روشی بسیار کمتهاجمیتر انجام میشود. به این صورت که تنها کافی است یک نمونه خون ساده از بیمار گرفته شود و سپس فاکتورهای موجود در جریان خون که با بیماری مورد نظر، مانند سرطان، ارتباط دارند، مورد بررسی و پایش قرار گیرند.این رویکرد امکان تشخیص و پایش بیماری را بدون نیاز به نمونهبرداری از بافت و انجام اقدامات تهاجمی فراهم میکند.»
برای مثال، ممکن است فردی اصلاً از ابتلا به سرطان خود آگاه نباشد. این موضوع درباره انواع سرطانهای جامد، مانند سرطان پستان، سرطان روده بزرگ، سرطان معده، سایر سرطانهای دستگاه گوارش، سرطان مغز و بهطور کلی هر نوع توده توموری در بدن صدق میکند.این تودههای توموری با رشد خود، بخشی از ماده ژنتیکی یا همان DNA آزاد را وارد جریان خون میکنند. با بررسی این DNA آزاد میتوان به وجود بیماری پی برد و روند آن را پایش کرد.
به گفته محمدپور یکی دیگر از مهمترین کاربردهای این فناوری، ارزیابی ناهنجاریهای جنین از طریق بررسی DNA آزاد جنینی موجود در خون مادر است.جنینی که در بدن مادر در حال رشد است، ممکن است دچار برخی اختلالات یا ناهنجاریهای ژنتیکی در توالیها یا بازهای DNA خود باشد. این ناهنجاریها میتوانند منجر به بروز سندرمهای مختلفی شوند که یکی از شناختهشدهترین آنها سندرم داون است.با بررسی نمونه خون مادر و استخراج DNA آزاد جنینی که این کیتِ طراحیشده برای جداسازی آن به کار میرود، میتوان این ماده ژنتیکی را مورد ارزیابی قرار داد و بررسی کرد که آیا جنین در حال رشد به این ناهنجاریهای ژنتیکی، از جمله سندرم داون، مبتلا هست یا خیر.
انتهای خبر/ تاج الدینی
