توسط : نسل Z به عنوان نخستین نسلی که با گوشیهای هوشمند بزرگ شدهاند، بیش از هر گروه دیگری در معرض هجوم اطلاعات و الگوهای رفتاری فضای مجازی قرار دارند.
به گزارش پایگاه خبری بوتیانیوز، سعیده تاجالدینی در یادداشتی نوشت: در حالی که جهان به سمت دیجیتالیشدن پیش میرود، نسل دهه هشتاد (نسل Z) به عنوان نخستین نسلی که با گوشیهای هوشمند بزرگ شدهاند، بیش از هر گروه دیگری در معرض هجوم اطلاعات و الگوهای رفتاری فضای مجازی قرار دارند. در این میان، اینستاگرام به عنوان یکی از پرمخاطبترین شبکههای اجتماعی در ایران، فراتر از یک پلتفرم اشتراکگذاری عکس، به ابزاری برای شکلدهی به باورها، سبک زندگی و حتی سلامت روان این نسل تبدیل شده است.
در حالی که جهان به سمت دیجیتالیشدن پیش میرود، نسل دهه هشتاد (نسل Z) به عنوان نخستین نسلی که با گوشیهای هوشمند بزرگ شدهاند، بیش از هر گروه دیگری در معرض هجوم اطلاعات و الگوهای رفتاری فضای مجازی قرار دارند. در این میان، اینستاگرام به عنوان یکی از پرمخاطبترین شبکههای اجتماعی در ایران، فراتر از یک پلتفرم اشتراکگذاری عکس، به ابزاری برای شکلدهی به باورها، سبک زندگی و حتی سلامت روان این نسل تبدیل شده است.
یکی از جدیترین آسیبهای اینستاگرام برای نوجوانان و جوانان دهه هشتادی، «بحران مقایسه» است. کارشناسان علوم اجتماعی معتقدند ماهیت اینستاگرام بر پایه «نمایش» استوار است. تماشای روزمره سبکهای زندگی لوکس، چهرههای ویرایششده با فیلترهای اغراقآمیز و موفقیتهای کاذب، باعث شده است تا بسیاری از جوانان دچار «نارضایتی از وضعیت موجود» شوند.
«نوجوان دهه هشتادی وقتی مدام در حال تماشای ویترینی از خوشبختیهای ادعایی است، به تدریج اعتمادبهنفس خود را از دست میدهد. این مقایسه دائم، نه تنها باعث اضطراب میشود، بلکه زمینهساز افسردگیهای پنهان است؛ چرا که فرد واقعیتِ خاکستری زندگی خود را با ویترینِ رنگارنگ دیگران مقایسه میکند.»
اینستاگرام با استفاده از الگوریتمهای پیچیده «اکسپلور»، تلاش میکند کاربر را در یک حباب اطلاعاتی محبوس کند. برای نسل دهه هشتاد که در مرحله تثبیت جهانبینی خود هستند، این مسئله بسیار حساس است. ترویج بیمحابای سبک زندگی غربی، عادیسازی ناهنجاریهای اجتماعی و القای ارزشهای مادیگرایانه، از جمله پیامدهایی است که به صورت خزنده در ذهن مخاطب تهنشین میشود.
از منظر فرهنگی، این پلتفرم با ترویج مصرفگرایی و سطحینگری، پیوند نسل جوان با ریشههای هویتی و تفکر نقادانه را تضعیف کرده و آنان را به سمت الگوهایی سوق میدهد که اغلب با فرهنگ بومی و مذهبی جامعه ایرانی در تضاد است.
علاوه بر آسیبهای روانی و فرهنگی، نباید از مخاطرات امنیتی و اخلاقی غافل شد. انتشار اطلاعات شخصی، تصاویر خصوصی و ردیابی مکان (Location)، نوجوانان را در معرض تهدیدات جدی از جمله سوءاستفادههای سایبری، اخاذی و حتی آسیبهای جسمی قرار میدهد. بسیاری از کاربران دهه هشتادی به دلیل ناآگاهی از پیچیدگیهای تنظیمات امنیتی، به راحتی به طعمهای برای جریانهای سوءاستفادهگر تبدیل میشوند.
کارشناسان تأکید دارند که «فیلترینگ تنها» راهکار نیست. آنچه بیش از هر چیز ضرورت دارد، «سواد رسانهای» است. والدین باید به جای استفاده از ابزارهای سلبی محض، به دنبال برقراری گفتوگو با فرزندان خود باشند و آنان را با ماهیت واقعی این پلتفرمها آشنا کنند.
همچنین، تولید محتوای جذاب، بومی و هویتمحور توسط نهادهای فرهنگی و جوانانِ خلاق، میتواند این خلاء را پر کرده و سد محکمی در برابر هجوم فرهنگی ایجاد کند.
اینستاگرام برای نسل دهه هشتاد، لبه تیغی است که هم میتواند پنجرهای به جهان باشد و هم قفسی برای محبوس کردن ذهن و خلاقیت. کلید خروج از این چالشها، ارتقای سواد رسانهای، تقویت بنیانهای فکری و آگاهی از پشتپردههایی است که در پسِ این عکسهای پرزرقوبرق نهفته است.
انتهای خبر/ تاج الدینی
