توسط : افزایش حضور زبالهگردها در معابر شهری، این روزها به یکی از دغدغههای جدی شهروندان تبدیل شده است.
به گزارش پایگاه خبری «بوتیانیوز»؛ افزایش حضور زبالهگردها در معابر شهری، این روزها به یکی از دغدغههای جدی شهروندان تبدیل شده است؛ معضلی که تنها به بههمریختگی ظاهر خیابانها محدود نمیشود و ابعاد آن از بهداشت عمومی تا احساس امنیت ساکنان را در بر میگیرد. پراکنده شدن زبالهها از کنار مخازن، پاره شدن کیسهها، انتشار بوی نامطبوع و حضور مداوم افراد ناشناس در ساعات مختلف شبانهروز، از جمله گلایههایی است که ساکنان بسیاری از محلهها مطرح میکنند.
مخزنهای زباله که سالها پیش برای نظافت و ساماندهی پسماندهای شهری تعبیه شده بودند، این روزها به صحنهای برای افرادی بدل شدهاند که با گشتن در میان کیسهها، اوضاع محلهها را دستخوش بحرانی مضاعف کردهاند. معضلی که به ظاهر ساده آغاز میشود؛ یک فرد، یک کیسه، یک وسیله نقلیه، اما در بستر زمان تبدیل به پدیدهای شده است که دامنهاش امنیت و بهداشت عمومی را درگیر کرده است.
آمارها چه میگویند؟
بر اساس اظهارات رسمی مطرحشده در مجلس و گزارشهای منتشرشده در رسانهها، ایران روزانه حدود ۵۵ هزار تن زباله شهری تولید میکند. طبق همین گزارشها، بخش قابلتوجهی از این پسماندها بهصورت اصولی مدیریت نمیشود و حدود ۷۰ درصد آن بدون پردازش دفن میشود؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، فشار زیادی بر محیط زیست و مدیریت شهری وارد میکند.
در مورد تعداد زبالهگردها، آمار دقیق و ملی وجود ندارد؛ اما گزارشهای رسانهای و اظهارات مسئولان در سالهای گذشته نشان میدهد که تنها در تهران حدود ۱۴ هزار زبالهگرد فعالیت دارند. در همین گزارشها آمده است که حدود یکسوم این افراد را کودکان تشکیل میدهند. همچنین برخی برآوردها نشان میدهد که در مناطق خاصی از کلانشهرها، بخش قابلتوجهی از زبالهگردها از میان اتباع غیرایرانی هستند؛ هرچند درباره این عددها نیز آمار واحد و قطعی منتشر نشده است.
روایتی از دل محلهها
ساکنان برخی محلههای شهر، از افزایش چشمگیر حضور این افراد در ساعات مختلف روز و شب گلایهمندند. دستکم یکی از شهروندان که نخواست نامش فاش شود، در گفتگو با خبرنگار ما درباره این وضعیت چنین میگوید: این روزها هر شب که کیسههای زباله را بیرون میگذاریم، صبحش با حجمی از زبالههای پخششده روی زمین مواجه میشویم؛ شیرابه و بوی نامطبوع، رفتوآمد را برای اهالی، بهویژه کودکان و سالمندان دشوار کرده است.
این روایت را مدیر یکی از ساختمانهای مسکونی نیز تأیید میکند و افزود: که در برخی موارد، رفتارهای این افراد از محدوده «زبالهگردی» فراتر رفته و به ایجاد مزاحمت برای ساکنان انجامیده است.
به گفته شهروندان، این وضعیت علاوه بر ایجاد مزاحمت، رفتوآمد در کوچهها و معابر را نیز برای خانوادهها، بهویژه کودکان و سالمندان، دشوار کرده است.
این روزها حضور زبالهگردها در برخی نقاط شهر به یکی از موضوعات مورد گلایه و نگرانی شهروندان تبدیل شده است؛ افرادی که در میان مخازن زباله به دنبال مواد قابل بازیافت میگردند و گاهی پس از جستوجو، بخشی از زبالهها را در اطراف مخازن پراکنده میکنند.
یکی از همشهریان در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به این موضوع میگوید: «ما شرایط سخت زندگی این افراد را درک میکنیم و با کسی که برای تأمین معاش خود تلاش میکند مشکلی نداریم، اما این وضعیت باید ساماندهی شود. نمیشود هم حقوق این افراد نادیده گرفته شود و هم سلامت و آرامش مردم به خطر بیفتد.»
شهروند دیگری با گلایه از وضعیت برخی مخازن زباله اظهار میکند: «گاهی صبح که از خانه بیرون میآییم، اطراف مخزن پر از زباله است. انتظار داریم مسئولان برای این موضوع چارهای اساسی بیندیشند، نه اینکه فقط زمانی که اعتراض مردم بالا میگیرد، موضوع پیگیری شود.»
یکی دیگر از شهروندان نیز معتقد است: «اگر تفکیک پسماند از مبدأ و جمعآوری مواد بازیافتی به شکل اصولی انجام شود، هم چهره شهر بهتر میشود و هم افرادی که در این حوزه فعالیت میکنند میتوانند در یک چارچوب مشخص و ایمن کار کنند.»
نگرانی برخی خانوادهها نیز بیشتر متوجه مسائل بهداشتی و حضور کودکان در میان زبالههاست. یکی از والدین میگوید: «دیدن کودکانی که در میان زبالهها به دنبال مواد قابل فروش هستند واقعاً ناراحتکننده است. این موضوع فقط یک مسئله مربوط به نظافت شهر نیست؛ یک مسئله اجتماعی است که نیاز به تصمیم جدی مسئولان دارد.»
مطالبه مردم چیست؟
آنچه از صحبتهای شهروندان میتوان دریافت، درخواست برای ساماندهی فعالیت زبالهگردها، جلوگیری از پراکنده شدن پسماند، تقویت تفکیک زباله از مبدأ و حمایت از افراد نیازمند است.
مردم تأکید دارند برخورد با این پدیده نباید صرفاً به جمعآوری یا برخورد مقطعی محدود شود؛ بلکه لازم است دستگاههای متولی، ضمن توجه به وضعیت معیشتی افراد فعال در این حوزه، راهکاری پایدار برای ساماندهی آن ارائه کنند.
اکنون سؤال شهروندان این است: تا چه زمانی باید شاهد پراکنده شدن زبالهها در اطراف مخازن و نگرانی خانوادهها از وضعیت موجود باشیم؟
همشهریان منتظرند مسئولان شهری، این مطالبه را جدی گرفته و برای یکی از مسائل قابل مشاهده در سطح شهر، راهکاری عملی و ماندگار ارائه کنند.
چرا تعداد این افراد رو به افزایش است؟
نگاه آسیبشناسانه به این موضوع نشان میدهد که پدیده زبالهگردی را نمیتوان تنها عارضهای مدیریتی و شهری تلقی کرد؛ ریشههای اقتصادی و اجتماعی آن را باید در کانون توجه قرار داد.
نبود فرصتهای شغلی پایدار، فقر اقتصادی و حاشیهنشینی از مهمترین عوامل گرایش اقشار آسیبپذیر جامعه به این شغل ناپایدار و بعضاً خطرناک به شمار میرود. از سوی دیگر، ضعف در مدیریت پسماند و انجامندادن تفکیک از مبدأ، بستری را فراهم کرده که زبالههای بازیافتی، به دلارادهای برای این بازار غیررسمی و البته پردرآمد بدل شوند.
تبعات امنیتی و بهداشتی؛ دو روی یک سکه
به اعتقاد کارشناسان امور شهری، پیامدهای این پدیده تنها به آلودگی بصری محدود نیست: پارهشدن کیسهها و پخششدن زبالهها، محل تجمع حشرات و جانوران موذی را افزایش میدهد و احتمال شیوع بیماریهای عفونی و پوستی را در پیدارد.
حضور بیضابطه افراد غریبه در کوچهها و معابر در ساعات خلوت، احساس امنیت ساکنان، بهویژه بانوان، کودکان و سالمندان را خدشهدار کرده است.
آسیبرسانی به مخازن زباله و تجهیزات شهری نیز هزینههای نگهداری شهر را به شهروندان تحمیل میکند.
از اقدام مردمی تا وظیفه مسئولان
صاحبنظران معتقدند حل این معضل تنها با فعالیت نهادهای متولی میسر نمیشود و نیازمند مشارکت شهروندی است.
تفکیک زباله از مبدأ و تحویل اقلام بازیافتی به غرفههای شهرداری یا اپلیکیشنهای جمعآوری پسماند، میتواند انگیزه اقتصادی گشتن در مخازن را بهشدت کاهش دهد.
گزارش موارد مزاحمت از طریق سامانههای مردمی (مانند ۱۳۷ شهرداری و ۱۱۰ نیروی انتظامی) بهمنظور ثبت و پیگیری رسمی و جلوگیری از وقوع درگیریها.
بهینهسازی ساعات و نحوه جمعآوری زباله و بهرهگیری از مخازن ایمن و استاندارد برای محدود کردن دسترسی افراد به پسماندها.
بدیهی است که زبالهگردی، پیش از آنکه یک تخلف شهروندی باشد، نشانهای از ضعف در عدالت اجتماعی و فرصتهای معیشتی است؛ و تا زمانی که به این ریشهها توجه نشود، جمعکردن زبالههای پخششده در کوچهها، تنها علاج موقتی یک درد مزمن خواهد بود.
انتهای خبر/ تاج الدینی
